Hans Spekman leidt FNV-strijd: 'Bezuinigingen van tafel'
FNV-voorzitter Hans Spekman trekt ten strijde tegen het Nederlandse kabinet. De kern van het conflict is de voorgestelde bezuiniging van 6,5 miljard euro op de sociale zekerheid om defensie-uitgaven te financieren. Hoewel minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken al heeft ingebonden en enkele plannen heeft ingetrokken, eist Spekman dat de begrotingsdoelstelling volledig verdwijnt. De uitkomst van dit polderconflict is ook voor Suriname van belang, aangezien de Surinaamse diaspora in Nederland sterk afhankelijk is van een betrouwbaar sociaal vangnet bij ziekte en werkloosheid.
Waarom organiseert de FNV stakingen tegen het kabinet?
Het kabinet wil 6,5 miljard euro vrijmaken voor Defensie door te bezuinigen op de sociale zekerheid. De oorspronkelijke plannen behelsden een versnelde stijging van de AOW-leeftijd, een halvering van de WW-duur en opbouw, en een verlaging van de maximale WIA-uitkering met 20 procent. Onder druk van de bonden en werkgevers heeft het kabinet de versnelde AOW-stijging laten vallen en opent het gesprek over de WW en WIA. Spekman blijft echter op oorlogspad. De bezuiniging van 6,5 miljard euro staat nog steeds op de begroting van Sociale Zaken, stelt hij. De vakbond vreest dat het kabinet de bezuinigingen via een omweg alsnog doorvoert, bijvoorbeeld door verlaging van de bijstand, fiscalisatie van de AOW of bezuinigingen op de kinderopvang.
Hoe verhoudt de vakbond zich tot de liberale economische visie?
Spekman ziet een harde terugkeer van een hyperliberale ideologie in Den Haag. Volgens hem propageert het kabinet, met steun van VVD'er Ingrid Michon-Derkzen, het idee dat mensen meer hun best doen als het vangnet wordt afgebroken. Spekman verzet zich fel tegen deze stroming. Hij stelt dat de huidige uitgaven aan arbeidsongeschiktheid, 2,1 procent van het bruto binnenlands product, al een laagterecord zijn. De vakbond ziet de bezuinigingen daarom als stemmingmakerij om de sociale zekerheid af te breken. Voorstanders van een efficiëntere overheid benadrukken echter dat de lasten omlaag moeten om het verdienvermogen van de economie te versterken, een knop waar het kabinet volgens Spekman te eenzijdig op draait.
Wat is het alternatief voor de kabinetsplannen?
Spekman pleit ervoor om defensie-uitgaven buiten de Europese begrotingsregels te plaatsen, een mogelijkheid die de Europese Unie nu biedt. Tijdens de financiële crisis koos Nederland nog voor strenge bezuinigingen, maar de geopolitieke realiteit vereist volgens hem een andere aanpak. Een bezuiniging op de sociale zekerheid vindt hij onsolidair ten opzichte van toekomstige generaties. Tegelijkertijd erkent hij de noodzaak van investeringen in defensie, een standpunt dat hij deelt met delen van zijn eigen achterban, waaronder defensiepersoneel en marechaussee.
Hoe zoekt de FNV samenwerking met werkgevers?
Ondanks de strijd over de bezuinigingen zoekt Spekman toenadering tot de nieuwe voorzitter van werkgeverskoepel VNO-NCW, projectontwikkelaar Coen van Oostrom. Beide heren delen het belang van een sterke economie om de verzorgingsstaat te kunnen behouden. De digitalisering en nieuwe technieken veranderen de arbeidsmarkt, wat volgens Spekman goede afspraken over werknemersrechten en zeggenschap vereist. Waar het kabinet de economie wil versterken door sociale rechten te verkleinen, zien de bond en werkgevers juist kansen in structurele verbetering van de WIA. Er is een tekort aan keuringsartsen en begeleiding naar werk, een probleem dat volgens de SER eerder extra geld dan bezuinigingen vereist.
Welke rol speelt de interne onrust bij de FNV?
De FNV kampte met zware interne conflicten tussen jonge, hoogopgeleide leden die een brede linkse actievoering willen, en traditionele leden die focussen op arbeidsvoorwaarden. Spekman, die zijn politieke lessen uit het verleden meeneemt, bundelt de krachten nu rond het thema bestaanszekerheid. De komende stakingen zijn volgens hem geen middel om de aandacht van de interne problemen af te leiden, maar een noodzaak. Werkenden die staken leveren salaris in omdat ze om zich heen mensen zien omvallen, aldus de voorzitter.
Wie vernieuwen het maatschappelijk middenveld?
Niet alleen de FNV heeft een nieuwe leider. Het hele maatschappelijk middenveld is vernieuwd. Bij VNO-NCW nam Coen van Oostrom het stokje over van Ingrid Thijssen. De vastgoedontwikkelaar brengt een indrukwekkend internationaal netwerk mee uit Davos en zet zich in voor een beter ondernemersklimaat. Bij het CNV leidt de oud-directeur van LTO de boerenorganisatie, met de focus op de 'kleyne luyden'. Per 1 juli neemt Marijke Vuik, voormalig voorzitter van de Koninklijke Horeca Nederland en oud-D66-raadslid, het roer over bij MKB-Nederland.
Zijn de stakingen tegen de bezuinigingen nog wel actueel?
Ja, volgens Spekman zijn de plannen niet echt van tafel. Hoewel de versnelde AOW-stijging is geschrapt, blijft de begrotingsruimte voor Defensie zoekende en circuleren de bezuinigingsvoorstellen voor de WW en WIA nog steeds in Den Haag.
Wat leert Spekman uit zijn tijd bij de PvdA?
Spekman erkent dat hij tijdens de financiële crisis als PvdA-voorzitter meeging in bezuinigingen op de WW en AOW. Hij noemt dit een leerproces. Tegenwoordig ziet hij scherper in dat sociale zekerheid cruciaal is, niet alleen voor de huidige gebruikers, maar ook als vangnet voor mensen die vrezen het ooit nodig te hebben.