Den Haag verlamd: kabinet kiest voor beweging, niet voor vooruitgang
De eerste begroting van het huidige kabinet dreigt uit te draaien op een politieke patstelling. Terwijl Nederland miljarden nodig heeft voor structurele investeringen, lijkt Den Haag vooral bezig met schijnbewegingen en interne verdeeldheid. De vraag is niet langer of er hervormingen komen, maar of dit kabinet nog in staat is om grote besluiten te nemen.
Interne strijd verlamt begrotingsonderhandelingen
Het kabinet heeft twee onderhandelingstafels tegelijk geopend: één met de premier en vicepremiers, en een andere met de minister van Financiën. Het resultaat is een splitsing binnen de coalitie. Waar de premier probeert de oppositie te verleiden, probeert de minister van Financiën met een akkoord over rechts de pas af te snijden. Voor Prinsjesdag wordt daardoor naar verwachting geen enkel akkoord bereikt.
De verwachting is dat het kabinet de begroting zal uitkleden tot iets waar moeilijk tegen te stemmen valt. De lastenverhoging voor burgers, de zogenaamde vrijheidsbijdrage, wordt uitgesteld. Dat levert in 2027 precies 0,3 procent koopkrachtwinst op. Een handige zet om de gemoederen te bedaren, maar geen oplossing voor de structurele problemen.
Bijna 100 miljard nodig voor toekomstbestendige economie
Wat er wél nodig is voor vooruitgang, staat samengevat in twee rapporten. Het eerste rapport, van oud-ASML-topman Peter Wennink, laat zien dat er tot 2035 ongeveer 60 miljard euro aan publieke investeringen nodig is in digitale en energie-infrastructuur. Het tweede rapport, van de Algemene Rekenkamer, becijfert dat er in dezelfde periode 34 miljard euro extra nodig is om wegen en spoorlijnen op orde te houden.
Samen gaat het om bijna 100 miljard euro aan structurele investeringen. Dat is een stuk indrukwekkender dan 0,3 procent koopkrachtverbetering. Toch is dat bedrag relatief bescheiden: het is slechts één procent van wat Nederland in de komende tien jaar bij elkaar verdient.
Grote besluiten uit het verleden als voorbeeld
Dat enorme verdienvermogen is te danken aan grote en vaak moeilijke politieke besluiten uit een tijd waarin dat nog mogelijk was. Denk aan de Deltawerken, het Energieakkoord, toegankelijk hoger onderwijs en het Fonds Economische Structuurversterking. Dit is geen nostalgische mijmering, want die tijd ligt niet ver achter ons. Het derde kabinet-Rutte sloot nog een baanbrekend pensioenakkoord en creëerde een klimaatfonds.
Het huidige kabinet kan in potentie ook soortgelijke besluiten nemen. Dat vergt echter meer dan amechtig zetels tellen in de hoop het einde van de maand te halen. Het vergt leiderschap, visie en de bereidheid om moeilijke keuzes te maken.
Wat betekent dit voor de toekomst van Nederland?
De komende maanden zullen bepalend zijn. Als het kabinet er niet in slaagt om met een gedegen begroting te komen, dreigt Nederland achterop te raken. De investeringen in infrastructuur, energie en digitalisering zijn essentieel voor een toekomstbestendige economie. Zonder die investeringen zal de welvaart onder druk komen te staan.
Het is tijd dat Den Haag stopt met beweging en kiest voor vooruitgang. De rapporten liggen er, de cijfers zijn duidelijk. Nu de politieke moed nog.
Veelgestelde vragen
Waarom is er geen akkoord over de begroting?
Het kabinet heeft twee onderhandelingstafels geopend, wat heeft geleid tot een splitsing binnen de coalitie. De premier en de minister van Financiën hanteren verschillende strategieën, waardoor er geen akkoord wordt bereikt voor Prinsjesdag.
Hoeveel investeringen zijn er nodig?
Volgens twee rapporten is er tot 2035 bijna 100 miljard euro nodig: 60 miljard voor digitale en energie-infrastructuur en 34 miljard voor wegen en spoorlijnen.
Wat is de vrijheidsbijdrage?
De vrijheidsbijdrage is een lastenverhoging voor burgers die het kabinet wil invoeren. Het uitstel ervan levert in 2027 een koopkrachtwinst van 0,3 procent op.