Zomer van 2026 was de warmste ooit in België, maar record zal niet lang standhouden
De meteorologische zomer van 2026 (juni, juli en augustus) was de warmste sinds het begin van de metingen in Ukkel in 1833. Met een gemiddelde temperatuur van 20,3 graden Celsius werd het vorige record van 2018 (19,85 graden) ruim overtroffen. Wetenschappers waarschuwen dat dit record waarschijnlijk snel zal sneuvelen door de aanhoudende opwarming.
Recordtemperaturen en een bijzondere mijlpaal
Voor het eerst in de meetgeschiedenis lag de gemiddelde zomertemperatuur boven de 20 graden. De normale gemiddelde zomertemperatuur in België bedraagt 17,9 graden. De legendarische zomer van 1976 staat met 19,23 graden op de zesde plaats.
Kobe Vandelanotte, onderzoeker aan het Belgische Klimaatcentrum, noemt de sprong van bijna een halve graad ten opzichte van 2018 significant, maar niet verrassend. “Het is wat we in het huidige klimaat kunnen verwachten, met voor België een reële opwarming van 2,8 graden tegenover het pre-industriële tijdperk.”
Hittegolven, droogte en een verwoestende brand
De zomer van 2026 werd gekenmerkt door drie hittegolven en een verwoestende brand op de Hoge Venen. Tijdens de eerste hittegolf vielen er naar schatting 2.000 bijkomende sterfgevallen. Op vijftien dagen werd een maximumtemperatuur van boven de 30 graden genoteerd. De hoogste temperatuur in Ukkel was 35,9 graden op 14 augustus, maar het absolute record van 39,7 graden (25 juli 2019) bleef overeind. In Houyet steeg het kwik op 27 juni tot 40,4 graden.
De warmste periode lag tussen 17 juni en 16 juli, met een gemiddelde van 23,4 graden over dertig opeenvolgende dagen. Dat is de warmste periode van dertig dagen die ooit in Ukkel is opgetekend.
Wat veroorzaakte de extreme hitte?
Het KMI schrijft de uitzonderlijke warmte toe aan een krachtig hogedrukgebied dat een zogenaamde ‘hittekoepel’ vormde. Deze omega-blokkade, genoemd naar de klokvormige Griekse letter, verhinderde dat koele lucht en storingen van west naar oost over België trokken. In plaats daarvan werden ze afgebogen richting IJsland en Scandinavië.
De verzwakte en kronkelende straalstroom hield het hogedrukgebied lang op zijn plaats. Pascal Mormal van het KMI omschrijft het effect als een “warmtepomp” die hete lucht uit Noord-Afrika rechtstreeks naar West-Europa aanzoog.
Vandelanotte benadrukt dat dergelijke configuraties vroeger ook voorkwamen, maar minder extreme gevolgen hadden. “We leven vandaag met een opwarming van bijna 3 graden in België. Dus in eenzelfde configuratie wordt het sowieso warmer, en die hitteperiodes duren ook langer.”
Record zal snel gebroken worden
Volgens de klimaatmodellen is het aannemelijk dat België in de nabije toekomst zomers krijgt die nog een halve graad warmer zijn, met piekdagen van 41 tot 42 graden in Ukkel. “We hebben een reële kans dat het warmterecord de komende vijf tot zes jaar al wordt gebroken. Het vorige zomerse record van 2018 heeft tenslotte ook maar zeven jaar standgehouden”, aldus Vandelanotte.
Droogte en lage waterstanden
Naast de hitte was de zomer ook uitzonderlijk droog, vooral tussen 1 juli en 15 augustus. In Ukkel viel in die periode slechts 13 millimeter regen. Alleen in 1911 en 2022 was het in diezelfde periode nog droger sinds het begin van de waarnemingen.
De droogte had grote gevolgen voor de waterlopen. De IJzer viel in de lente terug op een historisch laag peil en herstelde daar niet meer van tot in augustus. Ook de Maas en de Schelde vertoonden erg lage peilen. Op het kanaal Gent-Terneuzen golden scheepvaartbeperkingen om het water op peil te houden.
Het neerslagtekort liep tegen half augustus op tot ongeveer 260 millimeter, maar is door recente regenval gedaald tot ongeveer 235 millimeter. Patrick Willems, waterbouwkundige aan de KU Leuven, waarschuwt voor een kritieke periode op de waterlopen als het de komende weken weinig regent. “Mocht het de komende weken weinig regenen, dan blijft het spannend tot midden oktober.”
Ook de zeeën waren abnormaal warm
De Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan bereikten deze zomer recordtemperaturen aan hun wateroppervlak. Die hoge zeetemperaturen verwarmden de luchtmassa’s die eroverheen stromen, waardoor de nachten niet afkoelden.
FAQ: veelgestelde vragen over de warmste zomer ooit
Was de zomer van 2026 de warmste ooit in België?
Ja, met een gemiddelde temperatuur van 20,3 graden Celsius in Ukkel was dit de warmste zomer sinds het begin van de metingen in 1833.
Hoeveel hittegolven waren er in de zomer van 2026?
Er werden drie hittegolven geregistreerd. Tijdens de eerste vielen er naar schatting 2.000 bijkomende sterfgevallen.
Wanneer wordt het zomerse warmterecord gebroken?
Volgens klimaatonderzoeker Kobe Vandelanotte is er een reële kans dat het record binnen vijf tot zes jaar wordt gebroken, met zomers die nog een halve graad warmer kunnen zijn.
Wat was de oorzaak van de extreme hitte?
Een krachtig hogedrukgebied (hittekoepel) in combinatie met een verzwakte straalstroom zorgde ervoor dat hete lucht uit Noord-Afrika rechtstreeks naar West-Europa werd aangevoerd.