De ware graadmeter van stress is niet hoeveel werk je hebt, maar hoeveel werk je tot morgen kunt uitstellen. Dat schrijft Nele Van de Broeck in een persoonlijke reflectie over wat zij de 'schemerstand' noemt: het gevoel gevangen te zitten tussen doen en niets-doen. Hoe meer iets moet, hoe minder je het wil.
Wat is de schemerstand?
De schemerstand is de superpositie tussen doen en niet-doen, legt Van de Broeck uit. Het is geen passief dagdromen, maar een toestand waarin je doet wat je wil, zonder verplichtingen. Je gaat waar de dopamine je brengt en stopt wanneer je geen zin meer hebt. Pianospelen, de afwas, losse zinnen schrijven die vanzelf binnenkomen. Het is Schrödingers taakjes: ze dienen nooit te worden afgewerkt.
Waarom 'moeten' vervangen door 'willen' niet werkt
Van de Broeck is kritisch over de gangbare adviezen tegen uitstelgedrag. Het vervangen van 'moeten' door 'willen' werkt volgens haar voor geen meter. Niemand gelooft dat je écht wil daten met een spreadsheet vol water-, gas- en elektriciteitsrekeningen. Ook lijstjes bieden geen soelaas. Integendeel: de beste manier om ervoor te zorgen dat je iets niet doet, is het bovenaan je lijstje zetten.
In de procrastinatie manifesteer ik mijn vrijheid.
Welke techniek tegen uitstelgedrag werkt wél?
Er is één methode die volgens Van de Broeck effectief is, hoe absurd ze ook klinkt: zoek iets dat je nog minder wil doen dan de taak die voorligt. Terwijl je je best doet om taak B uit te stellen, krijg je taak A gedaan. Het geheim is dat je vooral niet doorhebt dat je hard aan het werk bent.
De echte graadmeter van stress
Volgens Van de Broeck is de ware graadmeter van stress niet de hoeveelheid werk, maar de hoeveelheid werk die je tot morgen kunt uitstellen. Ze schreef haar column twee dagen voor de deadline, terwijl de taak bovenaan haar lijstje al negen maanden wacht op uitvoering.
Veelgestelde vragen over uitstelgedrag
Is uitstelgedrag hetzelfde als luiheid?
Nee. Uitstelgedrag gaat vaak gepaard met stress en innerlijke strijd, terwijl luiheid een gebrek aan motivatie is zonder schuldgevoel. De schemerstand is een actieve toestand van vermijding, geen passieve stilstand.
Kan uitstelgedrag ook positief zijn?
Ja, in sommige gevallen. Door een taak uit te stellen, ontstaat ruimte voor creativiteit en reflectie. Bovendien kan het een vorm van autonomie zijn: je bepaalt zelf wanneer iets af moet, niet de lijst.
Wat is de beste manier om uitstelgedrag te doorbreken?
Volgens Van de Broeck werkt het om een taak te zoeken die je nog minder aantrekkelijk vindt. Door de minst aantrekkelijke optie te vermijden, krijg je de oorspronkelijke taak alsnog gedaan, zonder dat je het gevoel hebt dat je moet.
Bron: De Standaard