Zuiderse branden zijn wake-upcall: ‘We onderschatten het gevaar nog steeds’
De dodelijke bosbranden in Spanje en de hittegolf in Frankrijk zijn een harde les voor zowel vakantiegangers als overheden. Wie deze zomer naar het zuiden reist, heeft de plicht om zich goed te informeren. Maar ook het beleid moet dringend bijsturen, waarschuwen experts.
De vraag die onderzoeker Thomas-Wolf Verdonckt zich stelt na de dood van zijn vader bij de bosbranden in Zuid-Spanje, is pijnlijk eenvoudig: ‘Wat als ze wel waren gewaarschuwd?’ Afgelopen weekend brandde in de regio Almería meer dan 7.000 hectare af. Beelden tonen zwartgeblakerde aarde en uitgebrande auto’s. Minstens twaalf mensen kwamen om het leven. Een Vlaams koppel wordt nog steeds vermist. Het is de dodelijkste bosbrand van deze eeuw in Spanje.
Chaotische evacuatie en gebrekkige communicatie
De evacuatie in het bergdorpje Bédar verliep chaotisch. De burgemeester vertelde aan de Spaanse krant El Mundo dat de lokale politie en enkele ambtenaren van deur tot deur gingen. Andere inwoners kregen een telefoontje of een WhatsApp-bericht. Sommigen kregen het advies om te evacueren, anderen om binnen te blijven. Een algemeen sms-bericht zoals BeAlert bleef uit. De autoriteiten zeggen dat sommige slachtoffers het advies naast zich neerlegden.
‘We moeten ons beter informeren’
Koen Goffings, expert natuurbrandbeheersing bij het Centre for Civic Safety and Resilience van PXL-Hogeschool, is duidelijk: ‘We zijn ons nog veel te onbewust van de gevaren.’ Veel mensen weten dat roken en barbecueën in droge gebieden gevaarlijk is, maar er is meer nodig. ‘Die bewustwording begint bij onszelf. We hebben de plicht om ons te informeren.’ Goffings is zelf op vakantie in de buurt van een brandhaard in Zuid-Frankrijk en gebruikt de app Feux de Forêt, een soort Waze voor bosbranden. Gebruikers kunnen daar foto’s van rookpluimen uploaden, zodat je snel gewaarschuwd wordt.
Hij raadt aan om lokale richtlijnen te lezen, bijvoorbeeld via een QR-code bij het Office du Tourisme. Ook nadenken over mogelijke vluchtroutes is essentieel. ‘Een brand kan zo snel ontstaan dat je per locatie moet bekijken wat mogelijk is.’ In extreme gevallen is het veiliger om in huis te blijven, zodat hulpdiensten weten waar je bent.
De federale overheidsdienst Buitenlandse Zaken adviseert reizigers om het reisadvies te lezen en zich te registreren op Travellers Online.
Is België voorbereid op een natuurbrand?
Goffings wijst op een groot pijnpunt: eenduidige crisiscommunicatie. ‘Waar ik op vakantie ben, is een wandeling in het ene dorp toegelaten, terwijl de burgemeester van het volgende dorp alles heeft verboden. Dan weten mensen het niet meer.’ Ook het delen van informatie over bijvoorbeeld de evacuatie van een rusthuis moet beter. ‘Vandaag stroomt die informatie niet door.’
De ernst van de branden toont dat er betere modellen nodig zijn om de ontwikkeling van een natuurbrand te voorspellen. ‘Bij een bosbrand weet de brandweer noch de bevolking waar de gevarenzone precies is. Ondanks AI en moderne technologie weten we nog niet snel waar we het eerst naartoe moeten.’
Ook voor Suriname een les?
De branden in Spanje en Frankrijk zijn ook voor andere landen een waarschuwing. Een rapport van Cerac, het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering, stelt dat België niet klaar is voor een gelijkaardige brand. ‘België moet zijn bestaande procedures significant verbeteren’, staat daarin. ‘We zitten nog niet in de gevarenzone, maar dit moet een kans zijn om lessen te trekken’, zegt Goffings. Een kleine duinbrand in Wenduine bevestigt dat.
Voor Suriname, met zijn uitgestrekte bossen en droge periodes, is dit een extra reminder: preventie en crisiscommunicatie zijn cruciaal. De overheid kan hier lessen trekken uit de Europese ervaringen.
Veelgestelde vragen
Wat moet ik doen als ik op vakantie ga naar een brandgevoelig gebied?
Informeer je vooraf via de lokale overheidssites, lees de reisadviezen en registreer je bij Travellers Online. Download een app zoals Feux de Forêt voor realtime waarschuwingen.
Hoe herken ik een veilige vluchtroute bij een bosbrand?
Bekijk per locatie de mogelijke uitwegen. Vraag bij het Office du Tourisme naar de geldende maatregelen en QR-codes. Blijf in extreme gevallen in huis, zodat hulpdiensten je kunnen vinden.
Waarom is crisiscommunicatie bij bosbranden zo moeilijk?
Omdat de situatie per dorp of regio kan verschillen. Soms is een wandeling toegelaten in het ene dorp, maar verboden in het andere. Dit zorgt voor verwarring bij bewoners en toeristen.