Hittegolf overspoelt dierenopvang: gierzwaluwen springen uit nestkasten, egels verzwakken
Niet alleen mensen hebben het zwaar te verduren door de aanhoudende hittegolf. Ook wilde dieren in Suriname en daarbuiten kampen met extreme temperaturen. In het Natuurhulpcentrum in Oudsbergen, het grootste opvangcentrum voor wilde dieren in Vlaanderen, is de toestroom van verzwakte en gewonde dieren de afgelopen weken explosief gestegen. 'We moesten er een computer bijzetten om alles ingevoerd te krijgen', zegt medewerker Yentl Nijs.
Recordaantallen door extreme hitte
Waar honderd binnengebrachte wilde dieren een paar jaar geleden nog als een uitzonderlijke dag gold, zijn rustige dagen in de zomer nu zeldzaam. Medewerker Yentl Nijs scrolt door een Excel-document met recente dagcijfers. '135, 101, 104, 154', leest hij voor. Vooral tijdens het laatste weekend van de hittegolf in juni was het 'absurd'. Op zaterdag 27 juni werden 209 dieren aangemeld, een record voor het centrum. Veruit het grootste deel waren jonge gierzwaluwen.
Waarom gierzwaluwen uit nestkasten springen
De gierzwaluw komt normaal gesproken nauwelijks aan de grond. Eten, slapen, paren: alles gebeurt in de lucht. Maar bij extreme temperaturen veranderen nestkasten snel in een oven. Jonge vogels hebben dan twee opties: stikken of springen. Massaal belanden de dieren op de grond, waar ze afhankelijk zijn van een voorbijganger die hen naar de opvang brengt. In het centrum worden de vogels opgevangen, gevoerd en uiteindelijk vrijgelaten zodra ze kunnen vliegen.
Egels verzwakken door droogte en hitte
Nu de piek bij de gierzwaluwen wat afvlakt, worden vooral verzwakte egels binnengebracht. Vrijwilliger Katrien Maes opent de deur naar een grote hal, waar lange rijen opvangbakken staan. In elke bak zit één egel. 'Egels vechten nogal eens met elkaar, die kun je niet zomaar samen zetten.' Dat er nu al zoveel zijn, is uitzonderlijk. 'Een maand geleden was de egelruimte nog leeg.' De hitte en droogte zorgen ervoor dat moeders te weinig water drinken, waardoor ze te weinig melk produceren. Jonge egels raken ondervoed en worden kwetsbaar voor ziektes zoals egeldifterie.
Overheid en opvangcentra onder druk
Wilde dieren in nood opvangen is een taak die de Vlaamse overheid uitbesteedt aan acht opvangcentra. Oudsbergen is de grootste, met 22 vaste medewerkers en 200 vrijwilligers. Maar de zomerse piek wordt langer, hoger en moeilijker op te vangen. Daarvoor zijn extra middelen nodig. Het centrum werkt aan plannen voor uitbreiding, zegt Nijs. 'Dat is geen luxe maar een noodzaak. Naar verwachting zal de toestroom van wilde dieren alleen maar toenemen.'
Wat kunt u zelf doen om wilde dieren te helpen?
Er zijn eenvoudige maatregelen die mensen kunnen nemen om wilde dieren de hitte door te helpen. 'Voor egels kan het al helpen om een bakje water buiten te zetten', zegt Nijs. 'Mensen die nestkasten aan hun huis hebben, hangen die het best aan de noordkant, en zeker niet vol in de zon. Eventueel kun je ze met een parasol wat extra schaduw geven.' Water over de nestkast sproeien is geen goed idee, dan wordt het te vochtig en benauwd.
Veelgestelde vragen over hitte en wilde dieren
Waarom springen gierzwaluwen uit hun nest bij hitte?
Bij extreme temperaturen worden nestkasten te heet, waardoor jonge vogels kiezen tussen stikken of springen. Ze belanden op de grond en zijn afhankelijk van hulp.
Hoe herken ik een verzwakte egel?
Verzwakte egels zijn vaak traag, hebben een ingevallen buik of zijn overdag actief. Ze kunnen ook zichtbaar uitgedroogd zijn. Zet een bakje water neer en neem contact op met een opvangcentrum.
Wat moet ik doen als ik een gewonde vogel vind?
Plaats de vogel voorzichtig in een doos met gaten, zet deze op een rustige plek en neem contact op met een dierenopvangcentrum. Probeer het dier niet zelf te voeren of te behandelen.
Kan ik een nestkast beter uit de zon hangen?
Ja, hang nestkasten aan de noordkant van uw huis en vermijd direct zonlicht. Extra schaduw met een parasol kan ook helpen, maar sproei geen water over de kast.
De houtduif die deze ochtend werd binnengebracht, krijgt een intakenummer. 'Mevrouw, wilt u graag weten hoe het ermee afloopt?', vraagt de medewerker. 'Ja!', reageert Jessika Derwael. 'Ik wil ook sponsoren. Voor 50 euro, kan dat?' En zo is een nieuw lid geboren. Nog voor de duif goed en wel uit het zicht is verdwenen, gaat de telefoon alweer.