Wolf en ganzen kosten Nederlandse boeren 92 miljoen euro
De Nederlandse landbouw kampt met een record aan faunaschade. Vorig jaar keerde de overheid ruim 92 miljoen euro uit aan gedupeerde agrariërs, een stijging van 18 procent ten opzichte van het voorgaande jaar. De opmars van de wolf en versoepelde regelgeving drijven de kosten op. Deze Europese trend biedt belangrijke lessen voor de Surinaamse landbouw en de efficiëntie van overheidsingrijpen bij natuurontwikkeling.
Hoeveel miljoenenschade richten wilde dieren aan in Nederland?
Uit de jaarcijfers van BIJ12, de organisatie die namens de gezamenlijke provincies de schadeafhandeling regelt, blijkt dat het totale uitgekeerde bedrag is opgelopen tot 92 miljoen euro. Dat is een aanzienlijke stijging ten opzichte van 2024, toen de vergoedingen ook al op een hoog niveau lagen. De stijging is grotendeels te verklaren door een sterke groei in het aantal aanvragen. Ondernemers dienden het afgelopen jaar meer dan 12.600 claims in, een toename van 20 procent. Dit komt mede doordat boeren inmiddels voor aanzienlijk meer diersoorten een tegemoetkoming kunnen aanvragen.
Een opmerkelijke ontwikkeling is dat verschillende provincies de administratieve drempels hebben verlaagd. De behandelkosten zijn afgeschaft, waardoor ook kleinere schades sneller worden gemeld. Dit is een voorbeeld van doeltreffend bestuur: door bureaucratie af te breken, krijgt de ondernemer sneller toegang tot compensatie.
Welke rol speelt de wolf in de stijgende landbouwschade?
In de provincie Gelderland bereikten de uitkeringen een recordhoogte van 5.725.028 euro. In een decennium tijd is het Gelderse schadebedrag nagenoeg verdubbeld. In 2016 bedroeg de totale compensatie nog krap 2,9 miljoen euro. Sindsdien is de trend, op een kleine dip in 2018 na, onafgebroken stijgend.
De grauwe gans blijft in Gelderland de absolute grootveroorzaker met een schadebedrag van 2.602.749 euro, hoofdzakelijk door het aanvreten en vervuilen van gras- en akkerlanden. De mees (931.808 euro) en de kolgans (758.137 euro) volgen op gepaste afstand.
De meest in het oog springende ontwikkeling is echter de opmars van de wolf. Het dier staat inmiddels stevig op de vierde plek in de Gelderse top vijf van schadeveroorzakers. Voor schade aan vee die direct aan de wolf kon worden toegeschreven, werd in Gelderland 646.832 euro uitgekeerd. Daarmee neemt deze provincie veruit het leeuwendeel van de totale landelijke wolfschade van 1,5 miljoen euro voor zijn rekening. De brandgans sluit de regionale top vijf af met een schadebedrag van ruim 300.000 euro.
Wat zijn de verwachtingen voor toekomstige faunaschade?
Het Interprovinciaal Overleg (IPO) verwacht voor de komende jaren een lichte stabilisatie in de totale uitgaven. Hoewel het aantal individuele aanvragen door de aanhoudende bekendheid met de nieuwe regels waarschijnlijk zal blijven toenemen, zal de gemiddelde hoogte van de vergoedingen per saldo iets lager uitvallen. De totale kosten voor faunaschade over heel Nederland in 2026 worden door het IPO momenteel geschat op circa 100 miljoen euro.
Wat kunnen we leren van de Nederlandse aanpak van faunaschade?
Voor Suriname, een land met een rijke biodiversiteit en een zich ontwikkelende landbouwsector, is de Nederlandse casus zeer relevant. Het laat zien dat ecologische veranderingen directe economische gevolgen hebben voor de primaire sector. Goede governance en een laagdrempelig compensatiesysteem zijn essentieel om de landbouw te beschermen zonder de natuur te schaden. Efficiënte afhandeling van schadeclaims voorkomt dat boeren het slachtoffer worden van beleid dat ze niet zelf in de hand hebben.
Welk dier veroorzaakt de meeste schade aan de Nederlandse landbouw?
Landelijk gezien en ook in provincies als Gelderland is de grauwe gans de grootste veroorzaker van schade aan gras- en akkerlanden, goed voor miljoenen aan compensatie.
Hoeveel wolfschade is er in Gelderland vergoed?
In Gelderland is 646.832 euro uitgekeerd voor schade aan vee die direct aan de wolf kon worden toegeschreven. Dit is het leeuwendeel van de totale landelijke wolfschade van 1,5 miljoen euro.
Waarom stijgen de kosten voor faunaschade zo sterk?
De stijging komt door versoepelde regelgeving, waardoor boeren voor meer diersoorten een vergoeding kunnen aanvragen, en door de afschaffing van administratieve behandelkosten waardoor meer kleine claims worden ingediend.