De Vlaamse overheid bespaart 47 miljoen euro op cultuur, maar de pijn wordt onevenredig gevoeld in Brussel. Onder de noemer 'hervormingen bovenlokaal cultuurdecreet' moeten ook de Nederlandstalige culturele organisaties in de hoofdstad 30 procent inleveren. Dat blijkt uit een analyse van de besparingstabel, die enkele opmerkelijke verschuivingen bevat.
Waarom Brussel harder wordt getroffen dan Vlaanderen
Van de 4,7 miljoen euro die binnen de hervorming wordt geschrapt, komt 1,1 miljoen voor rekening van Brussel. Dat is bovenproportioneel, zegt Hylke Gryseels, cultuurbeleidscoördinator van de gemeente Schaarbeek. 'Brussel heeft 19 gemeenten, Vlaanderen heeft er 285. Het lijkt er soms op dat Vlaanderen Brussel in de steek laat.'
Sinds 2001 is het lokaal cultuurbeleid in Brussel toevertrouwd aan de gemeenten, met de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) in een regierol. Het was een groeiverhaal: jaar na jaar stapten meer gemeenten in, richtten gemeenschapscentra en bibliotheken op en stelden cultuurbeleidscoördinatoren aan. Vorig jaar was eindelijk het plaatje rond, toen de laatste gemeente zo'n coördinator aanstelde.
De impact op bibliotheken en gemeenschapscentra
De Vlaamse subsidies gaan naar een drie-eenheid van cultuurverstrekkers: de cultuurbeleidscoördinator, de bibliotheek en het gemeenschapscentrum. Die werken nauw samen aan kinderstages, workshops, exposities en openluchtfestivals, zegt Bastiaan Wildemeersch van De Pianofabriek in Sint-Gillis.
Brussel-stad is met 436.026 euro de grootste ontvanger en ziet daar 130.807 euro van wegvallen. Schaarbeek verliest 105.057 euro, Anderlecht 93.096 euro. Voor de bibliotheek van Schaarbeek betekent dat 85.000 euro minder. 'Een bibliotheek in Brussel leent niet alleen boeken uit', zegt Sofie Van den Bergh van Bib Sophia. 'We zetten schoolwerkingen op, geven Nederlandse oefenkansen en bieden digitale hulp. De besparingen gaan zich voelen in de dienstverlening.'
Kleinere gemeenten zoals Ganshoren, Koekelberg en Watermaal-Bosvoorde zien ongeveer 30.000 euro wegvallen. Die hebben weinig terugvalbasis, zegt Loes Salomez (Groen), schepen van Nederlandstalige aangelegenheden in Sint-Gillis. 'Sint-Gillis moet de komende vier jaar telkens ruim tien miljoen euro bezuinigen. Dit komt daar nog eens bovenop.'
Open brieven aan minister Gennez
Het Brusselse middenveld reageert geschandaliseerd. Binnen een etmaal ondertekenden 120 vertegenwoordigers van organisaties een open brief aan Vlaams minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit). 'De noden van de Brusselaars dalen niet met 30 procent omdat het budget met 30 procent daalt', schrijven ze.
Ook de 19 Nederlandstalige schepenen van Brussel vragen in een eigen open brief om de besparing niet door te voeren. 'De subsidies betalen de lonen van de mensen achter de bibliotheken en het cultuuraanbod. Zij zorgen ervoor dat het Nederlands zichtbaar en levendig blijft in onze wijken. Een besparing van 30 procent betekent dat een deel van die mensen moet vertrekken.'
Wat betekent dit voor de Nederlandstalige cultuur in Brussel?
De besparingen komen op een moment dat de Nederlandstalige cultuurwerking in Brussel eindelijk op volle toeren draait. Na 25 jaar opbouwen dreigt die fragiele constructie nu in te zakken. De vraag is of Vlaanderen de hoofdstad blijft steunen of dat Brussel er alleen voor staat.
De komende weken zal blijken of minister Gennez gehoor geeft aan de oproepen. Voor de Brusselse gemeenten is de boodschap duidelijk: de besparing treft precies die organisaties die het Nederlands in de hoofdstad levendig houden.