Nederlandse gemeenten verbeteren financiën ondanks tekorten
De financiële situatie van Nederlandse gemeenten toont tekenen van verbetering, hoewel uitdagingen blijven bestaan. Uit een recente analyse van accountantsbureau BDO blijkt dat het totale tekort van gemeenten daalt, ondanks dat nog steeds bijna 70 procent van de gemeenten de komende drie jaar in de rode cijfers zal belanden.
Daling van het totale tekort
Het onderzoek, dat jaarlijks alle gemeentebegrotingen in Nederland analyseert, toont een positieve trend. Waar vorig jaar nog 75 procent van de gemeenten samen 5,2 miljard euro tekort zou komen, is dit nu gedaald naar bijna 70 procent met een totaal tekort van 3,4 miljard euro over de komende drie jaar.
Marc Steehouwer van BDO benadrukt echter dat er nog veel werk te doen is: "Maar 30 procent van de gemeenten heeft een positieve meerjarenbegroting. Er is echt nog veel werk aan de winkel."
Prestaties per gemeente
De analyse toont grote verschillen tussen gemeenten. Van de grote steden staan Groningen, Leiden en Leeuwarden er het minst goed voor, terwijl Dordrecht, Tilburg en Den Bosch de beste financiële rapportcijfers krijgen. Bij kleinere gemeenten scoort Staphorst het best en heeft Urk de meeste financiële uitdagingen.
Reserves blijven groeien
Opmerkelijk is dat gemeenten ondertussen steeds meer geld in reserve houden. De gezamenlijke reserves zijn gestegen naar 43 miljard euro, ongeveer 2 miljard meer dan bij de vorige meting. Deze reserves zijn echter grotendeels gereserveerd voor toekomstige projecten zoals infrastructuurwerken.
Steehouwer waarschuwt tegen het gebruik van reserves om begrotingstekorten op te vangen: "Het lijkt op het inzetten van spaargeld om boodschappen van te kopen. Voor gemeenten moet het geld dat binnenloopt, gelijklopen met de structurele uitgaven."
Eenmalige meevallers
De verbeterde cijfers worden deels veroorzaakt door eenmalige inkomsten, zoals winst uit grondverkoop en de verkoop van aandelen in energiebedrijf Eneco. Deze incidentele inkomsten maskeren echter structurele problemen.
Transparantie en planning
BDO wijst op problemen met de kwaliteit van begrotingen. Niet alle gemeenten brengen toekomstige kosten adequaat in kaart, wat kan leiden tot onverwachte financiële tekorten bij groot onderhoud aan gemeentelijk vastgoed.
De accountants verwachten dat pas na de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen duidelijk wordt welke concrete maatregelen gemeenten zullen nemen. Veel besturen stellen moeilijke beslissingen uit tot na de verkiezingen.
Aanbevelingen voor verbetering
BDO adviseert gemeenten om hun begroting meer te baseren op wat er gedaan moet worden en wat dat kost, in plaats van te rekenen met beschikbare middelen. Daarnaast moeten provincies scherper toezien op de kwaliteit van gemeentebegrotingen.
Deze ontwikkelingen tonen het belang aan van effectief financieel beheer op lokaal niveau, een principe dat ook relevant is voor andere landen die streven naar goede governance en transparante overheidsfinanciën.