John Coltrane, de saxofonist die honderd jaar geleden geboren werd, geldt nog altijd als een van de meest invloedrijke figuren in de jazz. Zijn zoektocht naar spiritualiteit in de muziek maakte hem tot de grondlegger van de spirituele jazz en een cruciale kracht achter de freejazz. Nederlandse topsaxofonisten erkennen unaniem zijn immense betekenis, zo blijkt uit gesprekken met acht vooraanstaande musici.
Waarom is John Coltrane zo belangrijk voor de jazz?
Coltrane zocht zijn hele leven naar 'het hogere' in de muziek. Zijn album A Love Supreme uit 1965 wordt algemeen beschouwd als het hoogtepunt van zijn carrière. Daarnaast speelde hij mee op Kind of Blue van Miles Davis uit 1959, de enige jazzplaat die decennialang tot de popmuzikale canon wordt gerekend. Zijn unieke klank, technische virtuositeit en experimenteerdrang hebben de jazz blijvend gevormd.
Hoe heeft Coltrane Nederlandse saxofonisten beïnvloed?
Voor de huidige top van het Nederlandse saxofonistengilde is Coltrane een onmisbare inspiratiebron. Yuri Honing noemt zijn muziek 'doorslaggevend' voor zijn keuze om tenorsax te gaan spelen. Jasper Blom stopte zelfs met luisteren uit angst een 'Coltrane-kloon' te worden. Benjamin Herman draaide als vijftienjarige een cassettebandje met Coltrane-muziek stuk en kon alle solo's meezingen.
Hans Dulfer: de scepticus die toch overtuigd raakte
Hans Dulfer (86) is de enige van het gezelschap die de sensatie van een nieuwe Coltrane-lp bewust meemaakte. Toch was hij als zestienjarige niet onder de indruk. 'Ik hield niet van zijn ijle dunne toon', zegt hij. Later erkende hij echter: 'Iedereen wilde hem nadoen. Ik moest toegeven dat zijn lange solo's geweldig waren.'
De kennismaking: van openbaring tot levenslange liefde
Voor de meeste geïnterviewden was de eerste kennismaking met Coltrane een openbaring. Tineke Postma hoorde hem voor het eerst op Round About Midnight van Miles Davis. Kika Sprangers ontdekte zijn muziek pas op het conservatorium via de ballad Naima. Ben van Gelder draaide Kind of Blue grijs en noemt Coltrane zijn belangrijkste invloed.
Wat maakt Coltrane uniek als saxofonist?
Coltrane veranderde de rol van de tenorsax in de jazz. Zijn 'eeuwig zoekende manier van spelen' is nog altijd hoorbaar, zegt Jasper Blom. Ook introduceerde hij de sopraansax opnieuw in de moderne jazz, tot dan toe uit de mode geraakt sinds Sidney Bechet. Zijn hoge geluid is nu een normaal register, maar Coltrane was de eerste.
Welk album van John Coltrane is het beste?
Onder de Nederlandse saxofonisten bestaat consensus: A Love Supreme is het meesterwerk. Ben van Gelder plaatst het in zijn top vijf aller tijden. Jasper Blom kiest voor de late periode, met name Interstellar Space, een intiem duet met drummer Rashied Ali. Yuri Honing gaat voor Crescent uit 1964, terwijl Mete Erker en Kika Sprangers Ellington & Coltrane aanraden als toegankelijk startpunt.
Veelgestelde vragen over John Coltrane
Waarom wordt A Love Supreme als zijn beste album beschouwd?
Het album vat alles samen wat Coltrane bijzonder maakt: blues, spiritualiteit, experimenteerdrang en techniek. Zijn gedicht op de binnenhoes, een ode aan God, wordt door zijn saxofoon syllabe voor syllabe vertolkt.
Hoe heeft Coltrane de sopraansax populair gemaakt?
Coltrane bracht de sopraansax terug in de moderne jazz met zijn versie van My Favorite Things. Zijn lyrische en krachtige spel inspireerde onder anderen Tineke Postma en Kika Sprangers om dit instrument te gaan bespelen.
Welke rol speelde Coltrane in de freejazz?
Zijn latere werk richting freejazz werd niet altijd gewaardeerd, maar toonde zijn bijna maniakaal zoeken naar een nieuw jazzidioom. Ondanks complexe maatsoorten bleef zijn saxofoon bevrijdend klinken.