AI-duopolie onder vuur: waarom de techwereld open source omarmt
De dominantie van Anthropic en OpenAI op de AI-markt zorgt voor groeiende onrust in de technologiesector. Meer dan twintig Amerikaanse bedrijven, waaronder Nvidia, Microsoft en Meta, hebben een open brief ondertekend waarin zij pleiten voor opensource-AI-modellen als tegenwicht. De vrees is dat een klein aantal spelers alle vruchten plukt van de AI-revolutie, terwijl de beste opensourcemodellen uit China komen.
De brief is een directe reactie op speculaties dat de Verenigde Staten opensourcemodellen uit China zouden verbieden. Die speculatie laaide op na de lancering van Kimi K3, een opensource-AI-model van het Chinese bedrijf Moonshot AI. Kimi K3 presteert in veel tests vrijwel even goed als de topmodellen Fable 5 van Anthropic en GPT-5.6 Sol van OpenAI.
De brief verwoordt ook bredere zorgen die de afgelopen maanden zijn gegroeid. De AI-kopgroep is te machtig geworden, vooral nu zelfs Google en Amazon de race hebben moeten staken. Google hield zijn nieuwe topmodel Gemini 3.5 Pro tegen, omdat het niet goed genoeg was. Amazon stopte met zijn huidige LLM-familie, maar hoopt later dit jaar terug te keren met een nieuw model onder leiding van de Belg Pieter Abbeel.
Een duopolie met hoge prijzen
Wat overblijft, lijkt steeds meer op een duopolie, zeker wat betreft de lucratieve AI-diensten die OpenAI en Anthropic leveren. Dat leidt tot torenhoge prijzen die de uitgaven van bedrijven doen ontsporen. Bovendien vrezen onder meer Microsoft-ceo Satya Nadella en Meta-baas Mark Zuckerberg dat OpenAI en Anthropic met bedrijfsgegevens aan de haal gaan om vervolgens met die bedrijven te concurreren.
Die vrees is niet ongegrond. Anthropic wordt verweten dat het met Claude Code de markt inpikt van zijn klant Cursor, dat een programmeer-agent ontwikkelde bovenop Anthropics Claude-model. Beide bedrijven proberen de hele stack te controleren, van het LLM en de infrastructuur tot de diensten die erbovenop draaien.
Open source als oplossing
Het opensourcekamp hoopt op meer keuze en concurrentie, wat moet resulteren in lagere prijzen. Dat laat meer ruimte voor ontwikkelaars van diensten boven die LLM's. Techinvesteerders als David Sacks en Marc Andreessen profileren zich daarom als voorstanders van open source: zij zien daarin een voordeel voor hun kleinere AI-start-ups.
Opvallend is dat de open brief een initiatief was van Nvidia-baas Jensen Huang. Zijn bedrijf levert de chips waarmee alle modellen worden getraind en gedraaid. Nog opvallender: OpenAI en Google besloten achteraf de brief ook te ondertekenen, ook al waarschuwt Dean Ball, een ex-Trump-adviseur die nu meewerkt aan de politieke strategie van OpenAI, dat open source kan leiden tot 'AI-communisme'.
De enige AI-koploper die de brief niet ondertekende, is Anthropic. CEO Dario Amodei benadrukte dat zijn bedrijf nooit heeft gepleit voor een verbod op openweightsmodellen, maar voegde eraan toe dat ze gevaarlijk zijn omdat ze moeilijk te beveiligen en te controleren zijn.
Politieke verdeeldheid
Terwijl de techwereld steeds meer eensgezind is, raakt de politiek verdeeld. Binnen de Republikeinse partij pleiten figuren als David Sacks voor zo min mogelijk regels. Er zijn ook China-tegenstanders die Chinese modellen willen verbannen. En een derde groep, onder leiding van senator Josh Hawley, wil strenge wetgeving om in te spelen op het groeiende wantrouwen tegen AI bij de Amerikaanse bevolking.
Witte-Huisadviseur Michael Kratios kant zich tegen het gebruik van open weights. Hij beweert bewijzen te hebben dat Kimi K3 zijn prestaties dankt aan het distilleren van Anthropic Fable. Distillatie is een controversiële, maar niet verboden, procedure waarbij een AI-model wordt getraind op de antwoorden van een groter en beter model.
Cyberveiligheid als argument
Tegenstanders beschuldigen opensourcemodellen niet alleen van distillatie, ze suggereren ook dat ze 'Chinees gedachtegoed' kunnen verspreiden en gemakkelijk kunnen worden misbruikt voor cybercriminaliteit. Die angst werd vorige week aangewakkerd door de onthulling dat AI-modellen van OpenAI tijdens een test waren ontsnapt aan hun testomgeving en een cyberinbraak hadden gepleegd bij AI-dienstenbedrijf Hugging Face.
Ironisch genoeg gebeurde die aanval door gesloten, Amerikaanse modellen en gebruikte Hugging Face een Chinees opensource-AI-model (GLM-5.2) om zich ertegen te verdedigen. Het incident biedt argumenten voor zowel voor- als tegenstanders van open source.