Wendell Berry (1934-2026): De dichter die met woorden het landschap redde
De Amerikaanse dichter, essayist en milieuactivist Wendell Berry is maandag op 91-jarige leeftijd overleden. Berry, die decennialang opkwam voor de natuur, het boerenbedrijf en de kleine gemeenschap, liet een oeuvre na van meer dan vijftig boeken. Zijn invloed reikte tot ver buiten de literaire wereld: zonder hem zou een deel van het Amerikaanse landschap er vandaag totaal anders uitzien.
Waarom weigerde Wendell Berry een computer te kopen?
In 1987 verscheen in Harper's Magazine het essay 'Why I Am Not Going to Buy a Computer'. Berry legde daarin uit waarom hij bewust afzag van het moderne apparaat. Hij wilde op geen enkele manier meewerken aan wat hij 'de verkrachting van de natuur' noemde. 'Hoe kan ik bewust tegen de verkrachting van de natuur schrijven als ik zelf tijdens het schrijven in die verkrachting betrokken word', schreef hij. Om diezelfde reden werkte hij overdag zonder elektrische verlichting.
Zijn standpunt klinkt in tijden van kunstmatige intelligentie bijna profetisch. Berry koos bewust voor een eenvoudig bestaan, waarin hij als boer met paarden werkte en als schrijver met potlood, pen en papier.
De wortels van een natuurlijk rechtvaardigheidsgevoel
Wendell Berry werd op 5 augustus 1934 geboren in Louisville, Kentucky, als oudste van vier kinderen. Zijn vader was advocaat én tabaksboer, twee werelden die ongetwijfeld het natuurlijke rechtvaardigheidsgevoel van de jonge Berry vormden. Later benadrukte hij in interviews het belang van overdracht tussen generaties. Om te leren moet je niet naar de toekomst kijken, maar naar het verleden, meende hij. Wie zich ergens wil vestigen en een gemeenschap wil laten bloeien, moet de geschiedenis van die plek kennen. Een boer die zijn veld niet kent, is gedoemd ieder jaar dezelfde fouten te maken.
De Kentucky Renaissance: een creatieve explosie
Berry maakte deel uit van een hechte vriendengroep die elkaar veelvuldig artistieke uitingen uitwisselde. De groep verdiepte zich in filosofie en zentheorie. De creatieve explosie in die periode staat tegenwoordig bekend als de Kentucky Renaissance, een beweging die pas recentelijk serieus wordt onderzocht door wetenschappers en critici.
Hoe literatuur een dam wist tegen te houden
Berry's werk draaide telkens om de natuurlijke omgeving, het boerenbedrijf en de kleine gemeenschap. Of je het nu nature writing, pastorale reflectie of boerenliteratuur noemt, zijn boeken bewezen dat literatuur de werkelijkheid kan veranderen. Het mooiste voorbeeld is The Unforeseen Wilderness, een boek dat Berry maakte om de Red River Gorge, een canyongebied in Kentucky, te beschermen. Hij zocht daarvoor de samenwerking met zijn vriend Ralph Eugene Meatyard, een van de grootste Amerikaanse fotografen. Mede dankzij dit boek ging de bouw van een geplande dam uiteindelijk niet door.
De foto's van Meatyard zijn wildvreemd, de teksten van Berry beeldschoon. Zijn herinneringen aan hun gezamenlijke trips zijn grappig en baden in een lichte melancholie.
Een klassieker: 'The Peace of Wild Things'
Als dichter maakte Berry naam met meditatieve natuurpoëzie. Het gedicht 'The Peace of Wild Things', verschenen in zijn tweede bundel Openings uit 1968, wordt wereldwijd als een absolute klassieker beschouwd. In het gedicht legt een diep verontruste dichter zich 's nachts te rusten tussen de wilde dingen 'die hun leven niet belasten met de gedachte aan verdriet'.
Daarmee begreep Berry iets wat klassieke dichters als Hesiodos, Vergilius, Cato de Oude en Horatius lang voor hem al wisten: dat er een innige verbintenis bestaat tussen het leven, het werken op het land en het schrijven. Berry was een moderne nazaat van die agrarische dichters, maar wel een met de overtuiging dat literatuur de wereld kan, nee misschien wel moet veranderen. Vanaf de jaren nul werd hij overladen met belangrijke prijzen en erkenningen voor zijn levenswerk.
Veelgestelde vragen over Wendell Berry
Waar stond Wendell Berry voor?
Berry was dichter, essayist en milieuactivist. Hij zette zich zijn hele leven in voor de bescherming van de natuur, het behoud van het boerenbedrijf en het versterken van lokale gemeenschappen.
Waarom weigerde Berry een computer te gebruiken?
Berry wilde niet bijdragen aan wat hij 'de verkrachting van de natuur' noemde. Hij schreef zijn werk daarom met potlood of pen en papier, zonder elektrische verlichting.
Welk boek van Berry redde een natuurgebied?
The Unforeseen Wilderness, gemaakt samen met fotograaf Ralph Eugene Meatyard, hielp de bouw van een dam in de Red River Gorge in Kentucky tegen te houden.
Wat is het bekendste gedicht van Wendell Berry?
'The Peace of Wild Things' uit 1968 wordt wereldwijd beschouwd als zijn absolute klassieker.