Artiesten die hun politieke mening uiten, zijn van alle tijden. Protestliederen, uitspraken op awardshows of een speldje op de borst. Maar de Amerikaanse rapper Macklemore belandde nu in een geopolitieke storm. Hij werd geschrapt als voorprogramma van Ed Sheeran, en dat roept vragen op over de vrijheid van meningsuiting in de Verenigde Staten.
Waarom werd Macklemore geschrapt?
Macklemore mag niet meer optreden vanwege zijn pro-Palestijnse uitspraken op het podium. Volgens Sheeran, met wie hij door de VS zou touren, komt dit mede door de Joods-Amerikaanse miljardair Robert Kraft. Macklemore zou later deze maand optreden in het Gillette Stadium in Foxborough bij Boston, een stadion dat eigendom is van Kraft.
Volgens Amerika-kenner en jurist Kenneth Manusama was het schrappen te verwachten. “Kraft is de stadioneigenaar en een politieke bondgenoot van Trump. De uitspraak ‘Free Palestine’ wordt gezien als anti-Israël en dat wordt nu hoog opgespeeld.”
Kraft trok eerder ook zijn subsidies aan Columbia University in New York in na massale pro-Palestijnse studentenprotesten. “Het is een teken des tijds hoe groot die splijtzwam is, hoe groot die Israël-Palestina discussie is in de VS.”
Hoe reageren artiesten in Europa?
Het afzeggen van artiesten die zich pro-Palestijns uitlaten, gebeurt ook in Europa. Zo werd het optreden van het Britse punkrapduo Bob Vylan bij poppodium 013 in Tilburg geannuleerd. In Paradiso in Amsterdam was het duo wel welkom, waar ze “dood aan de IDF” riepen. Het Openbaar Ministerie seponeerde de zaak na tientallen aangiften.
In Doornroosje in Nijmegen ging het concert wel door. Muziekjournalist Atze de Vrieze zag dat het duo zich aanpaste. “Daar heeft Bob Vylan dingen gezegd die niemand tegen de borst konden stuiten. Hij ging om de gewraakte woorden heen.”
Ook de Ierse rapgroep Kneecap kwam onder vuur te liggen na een optreden op Glastonbury, waar ze sympathie toonden voor een verboden pro-Palestijnse actiegroep. De BBC zond de show niet live uit. Kneecap steunt Macklemore nu online.
Welke gevolgen heeft dit voor Ed Sheeran?
Hoewel locatie-eigenaren Macklemore niet meer op het podium wilden zien, krijgt ook hoofdact Ed Sheeran het flink te verduren. Zijn band en andere supportacts staan achter Macklemore en zijn opgestapt.
“Dit is een big deal”, zegt De Vrieze. “Ed Sheeran heeft Ierse roots. Hij had ook Ierse artiesten mee op zijn tour. Dat maakt deze zaak pijnlijk.” Ierland is een van de meest pro-Palestijnse landen binnen de EU. “Je kan geen Ierse artiest verzinnen die dat niet is.”
Op Instagram laat Sheeran weten zijn platform niet te willen gebruiken voor politieke statements. “Opvallend, want hij heeft eerder wel Oekraïne gesteund”, zegt De Vrieze.
Staat de vrijheid van meningsuiting onder druk?
Manusama ziet dat de vrijheid van meningsuiting, ook van beroemdheden, onder druk staat onder de Trump-regering. “Je kan het zien als het verlengde van de mediazenders die voor een fusie een goedkeuring nodig hebben van de regering. Dan kun je beter een wit voetje halen bij de regering.”
In die context werden eerder presentatoren Jimmy Kimmel en Stephen Colbert van de Amerikaanse buis gehaald na anti-Trump-grappen. Een vermenging van rijke bedrijven en miljardairs met zakelijke belangen drukt volgens Manusama op de vrijheid van meningsuiting. Ook De Vrieze herkent dat. “Je ziet dat de stadioneigenaar met macht en invloed mensen onder druk zet die opkomen voor de Palestijnse zaak. ‘Free Palestine’ wordt dan als hate speech gekwalificeerd.”
Blijven artiesten zich uitspreken?
Manusama ziet dat artiesten zich toch blijven uitspreken, ondanks de inperkingen achter de schermen. “Je ziet steeds meer uitspraken van artiesten en kunstenaars. Kunstenaars voelen zich steeds meer genoodzaakt, Macklemore dus ook, om dit soort uitspraken te doen.”
De druk neemt toe, maar de stem van de kunstenaar blijft klinken. Of dat nu in de VS, Europa of elders is, de boodschap is duidelijk: vrijheid van meningsuiting is geen vanzelfsprekendheid, maar een recht dat verdedigd moet worden.