Nederlandse mededingingsautoriteit waarschuwt voor marktconcentratie
De Nederlandse Autoriteit Consument en Markt (ACM) slaat alarm over de afnemende concurrentie in verschillende sectoren. Deze ontwikkeling leidt tot hogere prijzen voor consumenten en minder keuze in het aanbod, aldus een recent rapport van de toezichthouder.
Concentratie neemt toe in meerdere sectoren
Tussen 2011 en 2023 is de marktconcentratie in veel Nederlandse sectoren toegenomen. Dit betekent dat een klein aantal bedrijven een steeds groter marktaandeel controleert. Volgens hoofdeconoom Paul de Bijl zijn met name de drankenindustrie, telecomsector en auto-industrie sterk geconcentreerd. Ook de elektrotechnische industrie kent door de dominantie van ASML een hoge concentratie.
"Bedrijven hebben meer ruimte gekregen om hun prijzen te verhogen", stelt De Bijl. Als voorbeeld noemt hij de dierenartsensector, waar private equity-partijen veel klinieken hebben overgenomen en in sommige regio's monopolieposities hebben verworven.
Minder marktdynamiek schaadt innovatie
Naast toegenomen concentratie constateert de ACM ook verminderde marktdynamiek. Er komen minder nieuwe bedrijven bij en gaan minder ondernemingen failliet. Dit duidt erop dat het proces van creatieve destructie, waarbij verouderde bedrijven plaatsmaken voor innovatieve nieuwkomers, stagneert.
ACM-bestuursvoorzitter Martijn Snoep benadrukt het belang van effectieve concurrentie: "Onze technologische achterstand maakt ons afhankelijk, en concurrentie is nodig om die achterstand in te lopen." Deze boodschap sluit aan bij recente rapporten van ex-ECB-voorzitter Mario Draghi en oud-ASML-topman Peter Wennink over de noodzaak van een concurrerende Europese economie.
Oorzaken en mogelijke oplossingen
Hoewel de ACM geen diepgaand onderzoek deed naar de oorzaken, noemt de organisatie wel enkele factoren. Digitalisering verhoogt de toetredingskosten voor nieuwe spelers, terwijl globalisering complexe investeringen in wereldwijde toeleveringsketens vereist. Ook fusies, overnames en lobbyactiviteiten kunnen de marktwerking verstoren.
Voor de toekomst wil de ACM zich richten op innovatie en weerbaarheid. Op de clouddienstenmarkt, momenteel gedomineerd door Amerikaanse bedrijven, onderzoekt de autoriteit hoe Europese aanbieders gefaciliteerd kunnen worden.
Uitbreiding bevoegdheden gewenst
Snoep pleit voor een zogeheten inroepbevoegdheid, waarmee de ACM ook onder de huidige omzetdrempel kan ingrijpen bij fusies die marktmacht kunnen creëren. Dit zou helpen tegen de strategie van "kralen rijgen", waarbij private equity-partijen kleine ondernemingen opkopen en samenvoegen.
"Zonder inroepbevoegdheid kunnen we dat soort overnames niet goed vooraf beoordelen", aldus Snoep. Deze bevoegdheid zou vooral relevant zijn in sectoren als de zorg en diergeneeskunde, waar deze praktijk veel voorkomt.