Nachtzwaluw in de Kempen: een mysterieus spektakel tot half augustus
De nachtzwaluw, een vogel die geen zwaluw is maar een vreemde mix van uil, valk en halfdraak, verblijft tot half augustus in de Kempen. Natuurgids Koen Vannuffelen leidt wandelaars door de schemering in Merksplas, waar de kans klein is om deze geheimzinnige vogel te zien. Maar wie geduld heeft, wordt beloond met een uniek schouwspel.
Wat is de nachtzwaluw precies?
De nachtzwaluw behoort tot de Caprimulgidae, Latijn voor 'geitenmelkers', een naam die teruggaat op Aristoteles. In werkelijkheid eet hij insecten, geen geitenmelk. Overdag verdwijnt hij in zijn omgeving: zijn verenkleed is een mengsel van bruin, nog bruiner, wat wit en rommelig zwart. Hij zit nooit dwars op een tak, maar balanceert er in de lengte op, met zijn ogen dichtgeknepen tot een streep. Zijn nest is een eenvoudig kuiltje op de grond.
Hoe jaagt de nachtzwaluw?
In de schemering jaagt de nachtzwaluw op huismoeders, dikke bruingrijze motten. Een witte lamp in het bos dient als val voor nachtvlinders. Huismoeders raken in verwarring door het licht, dat hun oriëntatie verstoort. De nachtzwaluw grijpt zijn kans en vangt de sappige, eiwitrijke motten in de vlucht. Zijn roep, een trilling van 1.900 noten per minuut, klinkt als een typemachine of een oude Singer-naaimachine.
Waarom is de nachtzwaluw zo bijzonder?
De nachtzwaluw is een meester in camouflage en stilte. In de vlucht is hij bijna geruisloos, net als een uil. Zijn silhouet duikt in de heide, maakt hoogte, hangt even stil en verdwijnt weer. In Amerika heet hij nighthawk, in Zuid-Afrika naguil. Na half augustus vertrekt hij naar tropisch Afrika, waar hij bekendstaat als de litanievogel die smeekt: 'Good Lord, deliver us'.
Wat betekent dit voor bezoekers?
Voor wandelaars in de Kempen is de nachtzwaluw een symbool van geduld en mysterie. De omstandigheden zijn ideaal, maar de natuur laat zich niet dwingen. Toch biedt elke avond een kans om dit spektakel te aanschouwen, een herinnering aan de kracht van stilte en observatie.