De Franse presidentskandidate Marine Le Pen bevindt zich in een steeds lastiger parket. Ze moet partijvoorzitter Jordan Bardella verdedigen tegen beschuldigingen van antisemitisme, maar dreigt daarmee zelf in het vizier te komen van kiezers die het vertrouwen in de partij beginnen te verliezen. De affaire legt een fundamentele spanning bloot binnen Rassemblement National (RN): de partij heeft Bardella nodig om jongeren en ondernemers te bereiken, maar zijn vermeende uitlatingen kunnen net die groepen vervreemden.
Wat wordt Bardella precies verweten?
De onderzoekssite Mediapart publiceerde vorige week chatgesprekken waarin Bardella tussen 2013 en 2015 antisemitische uitspraken zou hebben gedaan. Zo zou hij hebben geschreven dat “alle banken in handen zijn van de Joden” en dat “de Jood andere volkeren moet domineren, verpletteren en bestelen”. De berichten zijn afkomstig uit Messenger-gesprekken en werden door Meta verstrekt aan getuigen die in de chats zaten. Een gerechtsdeurwaarder heeft de authenticiteit van de gesprekken gecontroleerd.
RN zelf spreekt van “nepnieuws” en “vervalste screenshots”. Bardella ontkent dat hij achter het account zat dat de berichten verstuurde, maar talrijke details uit de gesprekken komen overeen met zijn levensloop, zo melden journalisten die de chats onderzochten.
Waarom blijft Le Pen achter Bardella staan?
Le Pen heeft haar rechterhand nodig om de 41 procent die ze vijf jaar geleden in de tweede ronde haalde, om te zetten in een overwinning. Vooral jongeren zijn gecharmeerd door de 31-jarige Europarlementariër. Ook bedrijfsleiders zien volgens eerdere peilingen meer in hem dan in Le Pen, die zij als economisch veel linkser beschouwen. Om het glazen plafond te doorbreken waar uiterst rechts in Frankrijk op stuit, heeft de partij die stemmen nodig.
Bovendien speelt de timing een rol. Toen Le Pens kandidatuur door een fraudeproces aan een zijden draadje hing, werd Bardella naar voren geschoven als mogelijke opvolger. Het enthousiasme dat dat losmaakte, wil de partij niet verspelen.
Wat betekent de affaire voor de dédiabolisation?
De onthullingen komen ongelegen voor een partij die jarenlang werkte aan een imagocorrectie. Le Pen probeerde RN te ontdoen van het extreemrechtse, racistische en antisemitische imago dat de partij onder haar vader Jean-Marie Le Pen had. Die sprak ooit over de gaskamers als “een detail”. In het verleden zette RN lokale verkozenen aan de deur na antisemitische uitspraken om te tonen dat het had gebroken met die periode.
Nu gaat het echter niet om een kleine kandidaat, maar om de partijvoorzitter zelf. Hem om dezelfde redenen wegsturen, zou neerkomen op een erkenning van de kritiek. Dat maakt de positie van Le Pen bijzonder delicaat.
Hoe reageren kiezers op de beschuldigingen?
Vaste RN-kiezers lijken niet wakker te liggen van het vermeende antisemitisme. De politieke barometer van Elabe voor de krant Les Echos toont dat Bardella ook na de onthullingen de populairste politicus van Frankrijk blijft. Net zoals de fraude-veroordeling van Le Pen leek af te glijden, lijkt ook dit schandaal hem niet te raken in zijn kernachterban.
Voor twijfelende kiezers ligt dat anders. De dédiabolisation was juist gericht op kiezers van Les Républicains en ontgoochelde Macron-aanhangers, die RN door het opgepoetste imago als een mogelijke regeringspartij zijn gaan zien. Zij kunnen gevoeliger zijn voor dit soort uitspraken. Critici stellen dat de onthullingen aantonen dat de opkuiscampagne slechts een laagje vernis is.
Wat staat er op het spel voor Bardella?
Op 25 oktober houdt RN een groot congres waar het mandaat van Bardella als partijvoorzitter moet worden verlengd. Nu de partij als één blok achter hem staat en militanten niet massaal om zijn ontslag roepen, lijkt een verlenging voor de hand te liggen. Maar Bardella moet zich inmiddels niet alleen verdedigen tegen beschuldigingen van antisemitisme, maar ook tegen de vraag of hij liegt. Dat maakt zijn politieke toekomst als premier, mocht Le Pen het tot president schoppen, steeds onzekerder.
De affaire legt een diepere strategische vraag bloot: kan een partij die zich profileert als regeringspartij het zich veroorloven om een voorzitter te hebben wiens geloofwaardigheid onder druk staat? Het antwoord daarop zal mede bepalen of RN bij de presidentsverkiezingen van volgend jaar de stap naar de macht kan zetten.
Veelgestelde vragen over de Bardella-affaire
Zijn de chatberichten van Bardella echt?
De chatberichten werden door Meta verstrekt aan getuigen die in de gesprekken zaten en zijn gecontroleerd door een gerechtsdeurwaarder. RN spreekt van vervalste screenshots, maar talrijke details uit de gesprekken komen overeen met de levensloop van Bardella.
Waarom is deze kwestie belangrijk voor de Franse presidentsverkiezingen?
RN staat sterk in de peilingen en Bardella is de populairste politicus van Frankrijk. De affaire kan twijfelende kiezers afschrikken die de partij als een serieuze regeringspartij zijn gaan zien.
Kan Bardella worden afgezet als partijvoorzitter?
Formeel moet zijn mandaat op 25 oktober worden verlengd op het partijcongres. Nu de partij achter hem staat, lijkt afzetting onwaarschijnlijk, maar de geloofwaardigheidsschade kan zijn politieke toekomst beïnvloeden.