Aziatische hoornaar rukt op: imker bestrijdt plaag met stofzuiger
Het aantal nesten van de Aziatische hoornaar zal de komende vijf jaar zeker verdubbelen. Dat verwacht imker Twan Lucassen uit Zevenaar. Deze invasieve insecten hebben in Nederland geen natuurlijke vijanden en vormen een serieuze bedreiging voor de inheemse insectenpopulatie, waaronder bijen en vlinders. Een volwassen nest vreet tussen de tien en vijftien kilo insecten per jaar.
Hoe bestrijden imkers de Aziatische hoornaar?
Gewapend met een soort stofzuiger met een enorme uitschuifbare steel trekken imker Lucassen en ongediertebestrijder Martijn Hengeveld ten strijde. In Zevenaar ruimt Lucassen sinds enkele jaren nesten van de geelpoothoornaar, zoals de Aziatische hoornaar ook wel wordt genoemd. Voor Hengeveld betekent de opmars vooral veel werk: het aantal nesten blijft stijgen.
Het duo draagt speciale hoornaarpakken, omdat de angels van hoornaars langer zijn dan die van bijen. Een gewoon imkerpak biedt onvoldoende bescherming. De hoornaars reageren fel op de stofzuigerslang en spuiten zelfs gif om de indringer te verjagen. Toch wordt het nest binnen enkele minuten opgezogen en vernietigd.
Waarom is de Aziatische hoornaar zo schadelijk?
Casper Krijnse Locker, onderzoeker aan Wageningen University & Research, legt uit: Het voornaamste probleem is het dieet. De soort eet met name insecten zoals bijen, wespen, vliegen, vlinders, rupsen, sprinkhanen en mieren. Ook vlees van kadavers, vis- of slachtafval staat op het menu. Een succesvolle kolonie in Frankrijk brengt jaarlijks gemiddeld elf kilo insecten en ander vlees naar het nest.
De eiwitten uit deze prooien worden gebruikt voor de groei van de larven. Daarmee bedreigt de hoornaar de biodiversiteit en de landbouw, omdat bijen essentieel zijn voor bestuiving.
Hoe snel verspreidt de Aziatische hoornaar zich?
De eerste melding van een Aziatische hoornaar in Nederland dateert van september 2017, in Zeeland. Sindsdien rukt het plaagdier op vanuit Zuid-Europa. In Frankrijk zitten nu gemiddeld twintig nesten per vierkante kilometer. Lucassen verwijderde vorig jaar in Zevenaar vijftien nesten en zit daar dit jaar alweer aan, terwijl de grootste nesten nog moeten komen. Hij verwacht een verdubbeling in de komende vijf jaar.
Bestrijdingsdiensten zien het aantal meldingen fors stijgen. Vorig jaar werden meer dan tienduizend meldingen gedaan, aldus de overkoepelende bestrijdingsdiensten.
Welke technieken worden ingezet tegen de hoornaar?
Naast stofzuigers worden ook drones en zendertjes gebruikt om nesten op te sporen. Kleine zendertjes worden op een Aziatische hoornaar geplakt; wanneer die terugvliegt naar het nest, kan de hele verblijfplaats worden vernietigd. Lucassen gebruikt deze techniek ook, maar met zijn geoefende oog kan hij een vliegende hoornaar ook zonder hulpmiddelen tot het nest volgen.
Is uitroeiing van de Aziatische hoornaar mogelijk?
Volgens Lucassen niet. Uitroeien gaat ons niet lukken. We moeten hopen dat er ooit een natuurlijke vijand komt. Die is er helaas niet, althans niet in Nederland. De provincie trekt wel geld uit voor bestrijding, maar volgens bestrijder Hengeveld stopt die subsidie op 15 september. Het is onduidelijk hoe het daarna verder moet.
Een steek van een Aziatische hoornaar doet overigens flink pijn, weet Lucassen uit eigen ervaring. De insecten kunnen ook een giftig stofje spuiten. Het is raadzaam om bij een steek direct medische hulp te zoeken als er allergische reacties optreden.
Wat moet u doen bij een steek van een Aziatische hoornaar?
Bij een steek van een Aziatische hoornaar is het belangrijk om de plek te koelen en te ontsmetten. Bij zwelling, ademhalingsproblemen of duizeligheid moet u direct een arts raadplegen. Mensen met een bijenallergie lopen extra risico.
De opmars van de Aziatische hoornaar vraagt om een gecoördineerde aanpak. Overheden en bestrijdingsdiensten werken samen, maar de vraag is of dat voldoende is om de plaag te beteugelen. Voor imkers en natuurliefhebbers is het een race tegen de klok.