Antwerpse meesterwerken voor het eerst in vier eeuwen naar Den Bosch
Voor het eerst in vier eeuwen verlaat de beroemde schilderijenreeks '15 mysteriën van de rozenkrans' de Antwerpse Sint-Pauluskerk. De vijftien monumentale doeken, met werk van Rubens, Van Dyck en Jordaens, worden van 11 juli tot 25 oktober geëxposeerd in Het Noordbrabants Museum in het Nederlandse 's-Hertogenbosch. Dit is een unieke kans om deze Vlaamse topstukken van dichtbij te bewonderen.
De reeks, die sinds 1620 op vier meter hoogte boven de biechtstoelen hing, kon pas worden verplaatst dankzij een renovatie van de kerk. Caroline De Wever, directeur van de Sint-Pauluskerk, noemt het een buitenkans: “De schilderijen zijn nu voor het eerst als reeks elders te zien, en dan meteen over de grens.”
Waarom zijn deze schilderijen zo bijzonder?
De Sint-Pauluskerk is de enige plek in Antwerpen waar je nog een Rubens, een Van Dyck en een Jordaens op hun oorspronkelijke locatie vindt. De reeks, bestaande uit vijftien panelen van 2,20 bij 1,60 meter, verbeeldt de rozenkransmysteriën: vijf blijde, vijf droeve en vijf glorieuze momenten uit het leven van Jezus en Maria. Elk paneel is een meesterwerk van elf Antwerpse schilders uit het eerste kwart van de 17e eeuw, waaronder Frans Francken de Jonge, Cornelis de Vos en David Teniers de Oude.
Wat maakt de expositie in Den Bosch uniek?
In Het Noordbrabants Museum worden de schilderijen niet alleen tentoongesteld, maar ook gelinkt aan hedendaagse kunst, persoonlijke verhalen en ingezonden gebedssnoeren van bezoekers. Conservator Floris van Alebeek legt uit: “Het thema en de afmetingen waren afgesproken, maar de schilders hadden veel vrijheid. Van dichtbij zie je details die op hoogte anders ogen, zoals bij Rubens' De geseling, waar de striemen op de rug van Christus van dichtbij slechts strategische penseelstreken blijken.”
Hoe is de link tussen Antwerpen en Den Bosch ontstaan?
De reeks werd in de 17e eeuw besteld door dominicanen uit het naburige klooster. Er is een historische band met Den Bosch, dat net als Antwerpen tot het hertogdom Brabant behoorde. Geestelijke Ophovius, afkomstig uit Den Bosch, was prior in het Antwerpse klooster en bracht later, in 1629, kerkschatten van de Sint-Janskerk in Den Bosch naar de Sint-Pauluskerk. Nu maken we de omgekeerde beweging.
Wat gebeurt er na de expositie?
Na afloop worden de schilderijen onderzocht in het depot van het museum, zodat ze eventueel de komende jaren nog gerestaureerd kunnen worden. In 2029, tijdens het themajaar over de Val van Den Bosch, wordt in de Sint-Pauluskerk stilgestaan bij deze historische gebeurtenis. De restauratiewerken in de kerk, die tot 2028 duren, moeten dan net achter de rug zijn. De kerk blijft tijdens de restauratie dagelijks open van 14 tot 17 uur.
Veelgestelde vragen
Waarom zijn deze schilderijen nu pas te zien?
De reeks hing vier eeuwen op grote hoogte in de Sint-Pauluskerk en kon pas worden verplaatst door een renovatie van het kerkgebouw, die in februari 2025 begon.
Wie zijn de schilders van de reeks?
De reeks bevat werk van Peter Paul Rubens, Jacob Jordaens, Antoon van Dyck, Frans Francken de Jonge, Cornelis de Vos, David Teniers de Oude, Hendrick van Balen en andere Antwerpse tijdgenoten.
Wat is het thema van de expositie?
De expositie koppelt de 17e-eeuwse meesterwerken aan hedendaagse kunst, persoonlijke verhalen en ingezonden gebedssnoeren, met de rozenkrans als symbool voor hoe herinneringen en rituelen generaties lang worden doorgegeven.